AGI (Artificial General Intelligence, genel yapay zekâ), tek bir görevde değil, insanın yapabildiği hemen her bilişsel görevde insan seviyesinde veya üzerinde performans gösterebilen yapay zekâ türüdür. Bugün itibarıyla AGI mevcut değildir; alanın uzun vadeli hedefi ve en tartışmalı kavramıdır.
Farkı bir örnekle netleştirelim: Satrançta dünya şampiyonunu yenen bir program, aynı gün size omlet tarifi veremez, yeni bir dil öğrenemez, bozulan arabanıza teşhis koyamaz. Bu, “dar yapay zekâ”dır — tek işte ustadır. Bir insan ise satranç, yemek, dil ve tamir arasında hiç zorlanmadan geçiş yapar; bilgisini bir alandan diğerine taşır. AGI, işte bu genel ve aktarılabilir zekânın makinede karşılığıdır. Büyük dil modelleri şaşırtıcı derecede çok alanda iş görebildiği için AGI tartışmasını alevlendirmiştir; ama tutarlı uzun vadeli planlama, gerçek dünyada güvenilir eylem ve deneyimden kalıcı öğrenme gibi konularda hâlâ belirgin eksikleri vardır.
Neden tartışmalı?
Çünkü ortak bir tanımı ve ölçüsü yok. Kimi araştırmacılar “ekonomik olarak değerli işlerin çoğunu insandan iyi yapan sistem” der, kimi bilinç ve öz-farkındalık arar; kimine göre birkaç yıl uzakta, kimine göre onlarca yıl. Bu belirsizlik, kavramı hem bilimsel hedef hem pazarlama terimi hâline getirdi. AGI’nin bir adım ötesi olarak konuşulan, her alanda insanı aşan varsayımsal seviyeye ise ASI (yapay süper zekâ) denir. Bugün yapay zekâ haberi okurken temel ayrımı hatırlamak yeterlidir: elimizdekilerin tamamı dar yapay zekâdır; AGI henüz bir hedeftir, ürün değil.